VRF sistemde haberleşme arızası, dış ünite, iç üniteler, kumandalar ve merkezi kontrol arasındaki veri bağlantısının kesilmesi ya da bozulmasıdır. Adresleme ise sistemdeki her iç üniteye benzersiz bir numara verilmesidir. İkisi birbirine sıkı bağlıdır: adresi çakışan ya da hiç adres almamış bir ünite sistemle konuşamaz.
Haberleşme arızaları, VRF sahasında en sık karşılaştığımız ve en çok zaman kaybettiren sorunlar arasındadır. Çünkü belirtisi çoğu zaman bir kart arızasına benzer, ama nedeni bir klemens ya da kablo güzergâhıdır.
VRF'de adresleme nedir, neden gereklidir?
Adresleme, dış ünitenin her iç üniteyi tanıyıp ona ayrı komut gönderebilmesi için iç ünitelere numara verilmesi işlemidir. Bir dış üniteye onlarca iç ünite bağlı olabildiğinden, kart hangi ünitenin hangi sıcaklığı istediğini ve hangisinin arıza verdiğini bu adresler sayesinde bilir.
VRF sistemlerinde genellikle iki tür adres bulunur. Birincisi, dış ünite ile iç ünite arasındaki soğutucu devre adresidir. İkincisi, merkezi kontrol veya bina otomasyonu için kullanılan merkezi adrestir. Birçok sistemde ilk devreye almada otomatik adresleme yapılır; bazı durumlarda kart üzerindeki DIP switch'ler, döner anahtarlar veya kablolu kumanda ile elle adres verilir. Yöntem markaya göre değişir.
Sistem bina otomasyonuna bağlanacaksa araya genellikle bir ağ geçidi (gateway) girer ve Modbus veya BACnet gibi protokollerle haberleşme sağlanır. Bu durumda merkezi adreslerin ağ geçidindeki tanımlarla birebir eşleşmesi gerekir. Sahada otomasyon ekranında yanlış odanın sıcaklığını gösteren ünitelerin çoğu, bu eşleştirmenin hatalı yapılmasından kaynaklanır.
Haberleşme arızası hangi belirtilerle ortaya çıkar?
Haberleşme arızasının tipik belirtisi, kumandada haberleşme hata kodunun görünmesi ve ilgili iç ünitenin komutlara yanıt vermemesidir. Ancak tablo her zaman bu kadar açık değildir.
- Bir veya birkaç iç ünite kumandada bağlantı yok ya da haberleşme hatası gösterir.
- Dış ünite, bağlı iç ünite sayısını projedekinden az görür.
- Merkezi kontrol ekranında bazı üniteler çevrim dışı görünür.
- Hatalar belirli saatlerde, örneğin asansör, jeneratör ya da büyük bir motor çalıştığında artar.
- Elektrik kesintisinden sonra sistem toparlanamaz ve yeniden adresleme ister.
Bu belirtiler bazen iç ünite ya da dış ünite kartı arızası gibi görünür. Kart değiştirmeden önce kablo ve adresleme tarafını kontrol etmek, gereksiz parça masrafını önler. Hata kodlarının genel mantığını VRF klima hata kodları yazımızda anlattık.
En sık nedenler nelerdir?
Haberleşme arızalarının büyük kısmı montaj aşamasında yapılan küçük hatalardan ya da sonradan binada yapılan işlerden kaynaklanır. Sahada en sık gördüğümüz nedenler şunlardır:
01Gevşek veya oksitlenmiş klemens
Titreşim, sıcaklık değişimi ve zamanla gevşeyen vidalar temassızlığa yol açar. Nemli ortamlarda klemenslerde oksitlenme de görülür. Arıza aralıklı olduğu için tespiti zordur.
02Yanlış kablo tipi veya hatalı ekran topraklaması
Üreticiler genellikle ekranlı (blendajlı) ve belirli kesitte bir iletişim kablosu ister. Ekran topraklaması üreticinin tarif ettiği şekilde, çoğunlukla tek uçtan yapılmalıdır. İki uçtan topraklama veya hiç topraklamama parazit sorununa yol açabilir.
03Güç kablosuyla aynı güzergâh
Haberleşme kablosu güç kablolarıyla aynı kanal veya tavada, yan yana çekildiğinde elektromanyetik parazit alır. Özellikle frekans konvertörlü motorların, asansörlerin veya büyük güç hatlarının yakınından geçen kablolarda sorun sık görülür. Üreticiler iki kablo arasında belirli bir mesafe bırakılmasını önerir.
04Hatalı bağlantı şekli
Birçok VRF sistemi haberleşme hattının üniteden üniteye zincir (seri) şeklinde gitmesini ister. Yıldız bağlantı, yanlış klemense bağlanan kablo ya da farklı soğutucu devrelere ait hatların birbirine karıştırılması haberleşmeyi bozar.
05Adres çakışması veya kayıp adres
İki iç ünitenin aynı adresi alması, kart değişiminden sonra adres verilmemesi ya da sisteme yeni ünite eklenmesine rağmen yeniden adresleme yapılmaması sık görülen durumlardır. Dış ünite bu durumda ünite sayısını yanlış görür.
İç üniteleriniz sistemden mi düşüyor?
Haberleşme hattını ölçüp arızalı bölümü buluyor, gerekirse sistemi yeniden adresleyip raporluyoruz.
06Tadilat ve sonradan yapılan işler
Asma tavan değişimi, alçıpan duvar ya da elektrik tesisatı yenilemesi sırasında kablolar kesilebilir, ezilebilir veya yanlış yeniden bağlanabilir.
Teşhis nasıl yapılır?
Haberleşme arızası teşhisi, sistemin kimi gördüğü sorusuyla başlar. Teknisyen dış ünite kartından ya da servis aracından tanınan iç ünite sayısını ve adreslerini okur, projedeki listeyle karşılaştırır. Eksik görünen ünitelerin hangi hat üzerinde olduğu buradan anlaşılır.
Ardından şüpheli hat üzerinde klemensler kontrol edilir, kablo sürekliliği ve izolasyonu ölçülür, gerekiyorsa hat bölümlere ayrılarak arızalı kısım daraltılır. Ekran topraklaması ve kablo güzergâhı incelenir. Aralıklı arızalarda hata geçmişindeki saatler binadaki diğer olaylarla, örneğin jeneratör testleri veya büyük motorların devreye girişiyle karşılaştırılır; bu karşılaştırma parazit kaynağını çoğu zaman ortaya çıkarır. Düzeltmeler yapıldıktan sonra üreticinin yöntemine göre yeniden adresleme yapılır ve tüm ünitelerin tanındığı doğrulanır.
Kart üzerindeki DIP switch'leri değiştirmek, klemenslere dokunmak veya ünite kapaklarını açmak kullanıcının yapacağı işler değildir. Kartlar enerji altındadır ve yanlış bir ayar tüm sistemin yeniden devreye alınmasını gerektirebilir. Bu işlemler yetkili teknisyen tarafından yapılmalıdır.
Haberleşme arızaları nasıl önlenir?
Haberleşme sorunlarının çoğu montaj kalitesiyle önlenir. Üreticinin önerdiği kablo tipini kullanmak, güç kablolarından ayrı güzergâh izlemek, klemensleri etiketlemek ve adres listesini uygulama projesiyle birlikte teslim etmek, sonraki yıllarda arıza süresini ciddi biçimde kısaltır.
Periyodik bakımda klemens bağlantılarının sıkılması, hata geçmişinin okunması ve tanınan ünite sayısının kontrol edilmesi gibi basit adımlar, aralıklı arızaları büyümeden yakalar. Binada tadilat yapılacaksa VRF hatlarının yerini önceden işaretlemek de önemlidir.
Sisteme sonradan iç ünite eklenecekse veya bir kart değişecekse, işlemden önce mevcut adres listesinin yedeğini almak ve iş bitince bütün ünitelerin tanındığını kontrol etmek gerekir. Bu basit alışkanlık, devreye alma sonrasında haftalarca süren aralıklı arızaları önler.
YOİ Mühendislik olarak tüm markalarda VRF haberleşme arızası teşhisi, yeniden adresleme ve merkezi kontrol entegrasyonu yapıyoruz. Ayrıntılar için VRF servisimiz sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kart değişiminden sonra yeniden adresleme gerekir mi?
Genellikle evet. Yeni kart eski adresi taşımaz; üreticinin yöntemine göre elle veya otomatik adres verilmesi ve tüm ünitelerin tanındığının kontrol edilmesi gerekir.
Haberleşme kablosu olarak sıradan elektrik kablosu kullanılabilir mi?
Önerilmez. Üreticiler genellikle ekranlı ve belirli kesitte iletişim kablosu ister; uygun olmayan kablo parazit ve aralıklı haberleşme hatalarına yol açar.
Elektrik kesintisinden sonra bazı üniteler neden tanınmıyor?
Kesinti sırasında oluşan gerilim dalgalanması kartlarda adres kaybına veya hasara yol açabilir; gevşek klemensler de yeniden enerjilendirmede sorun çıkarır. Birkaç dakikada düzelmiyorsa servis çağırın.
Haberleşme hatası verirken klima çalışmaya devam eder mi?
Çoğu sistemde haberleşmesi kesilen iç ünite güvenlik için durur, diğer üniteler çalışmayı sürdürür. Ana hattaki bir arıza ise birden fazla üniteyi aynı anda durdurabilir.
Detaylı rehber: VRF klima bakımı: periyotlar, kontrol listesi ve bakım formu