Tüm soğutucu gazlar tablosu
Gaz koduna tıklayarak ayrıntılı sayfasına gidebilirsiniz. Tabloyu arayabilir veya durumuna göre süzebilirsiniz.
| Gaz | Aile | KIP (GWP) | Güvenlik | Kaynama | Tipik kullanım | Durum |
|---|---|---|---|---|---|---|
| R1270 | Hidrokarbon (doğal) | 2 | A3 | −47,6 °C | Hava soğutmalı chiller | Yeni nesil |
| R290 | Hidrokarbon (doğal) | 3 | A3 | −42,1 °C | Havadan suya monoblok ısı pompaları | Yeni nesil |
| R600a | Hidrokarbon (doğal) | 3 | A3 | −11,7 °C | Ev tipi buzdolabı ve dondurucular | Yaygın kullanımda |
| R717 | Doğal akışkan | 0 | B2L | −33,3 °C | Soğuk hava depoları ve lojistik merkezleri | Yaygın kullanımda |
| R744 | Doğal akışkan | 1 | A1 | −78,5 °C* | Süpermarket transkritik (booster) soğutma sistemleri | Yeni nesil |
| R1234yf | HFO (hidrofloroolefin) | 4 | A2L | −29,5 °C | Yeni araç klimaları | Yeni nesil |
| R1234ze | HFO (hidrofloroolefin) | 7 | A2L | −19,0 °C | Vidalı ve santrifüj chiller | Yeni nesil |
| R1233zd | HCFO (hidrokloroflorolefin) | 1 | A1 | 18,3 °C | Düşük basınçlı santrifüj chiller | Yeni nesil |
| R514A | HFO/HFC karışımı | 2 | B1 | 29,0 °C | R123'lü santrifüj chillerlerin dönüşümü ve yeni düşük basınçlı chiller | Yeni nesil |
| R454C | HFO/HFC karışımı | 148 | A2L | −46,0 °C | Ticari soğutma ve kondenser üniteleri | Yeni nesil |
| R454B | HFO/HFC karışımı | 466 | A2L | −50,9 °C | Yeni paket klima ve rooftop üniteler | Yeni nesil |
| R513A | HFO/HFC karışımı | 631 | A1 | −29,2 °C | Vidalı ve santrifüj chiller | Yaygın kullanımda |
| R448A | HFO/HFC karışımı | 1.387 | A1 | −45,9 °C | Market soğutma sistemleri | Yaygın kullanımda |
| R449A | HFO/HFC karışımı | 1.397 | A1 | −46,0 °C | Market ve ticari soğutma | Yaygın kullanımda |
| R452A | HFO/HFC karışımı | 2.140 | A1 | −47,0 °C | Frigorifik araç ve konteyner soğutma | Aşamalı azaltım |
| R32 | HFC (hidroflorokarbon) | 675 | A2L | −51,7 °C | Yeni nesil split ve multi klimalar | Yaygın kullanımda |
| R134a | HFC (hidroflorokarbon) | 1.430 | A1 | −26,1 °C | Vidalı ve santrifüj chiller | Aşamalı azaltım |
| R407C | HFC karışımı | 1.774 | A1 | −43,6 °C | Paket klima ve rooftop | Aşamalı azaltım |
| R407F | HFC karışımı | 1.825 | A1 | −46,1 °C | Market soğutma sistemleri | Aşamalı azaltım |
| R410A | HFC karışımı | 2.088 | A1 | −51,4 °C | Split, multi ve salon tipi klimalar | Aşamalı azaltım |
| R417A | HFC karışımı | 2.346 | A1 | −39,1 °C | R22'li klima ve ısı pompalarının dönüşümü | Aşamalı azaltım |
| R422D | HFC karışımı | 2.729 | A1 | −43,2 °C | R22'li chiller dönüşümü | Aşamalı azaltım |
| R404A | HFC karışımı | 3.922 | A1 | −46,2 °C | Soğuk oda ve soğuk hava depoları | Aşamalı azaltım |
| R507A | HFC karışımı | 3.985 | A1 | −46,7 °C | Soğuk hava depoları | Aşamalı azaltım |
| R123 | HCFC (hidrokloroflorokarbon) | 77 | B1 | 27,8 °C | Düşük basınçlı santrifüj chiller | Yasaklı / eski |
| R22 | HCFC (hidrokloroflorokarbon) | 1.810 | A1 | −40,8 °C | Eski split, salon ve kaset tipi klimalar | Yasaklı / eski |
| R502 | CFC (kloroflorokarbon) | 4.657 | A1 | −45,3 °C | Eski soğuk oda ve şok dondurucular | Yasaklı / eski |
| R12 | CFC (kloroflorokarbon) | 10.900 | A1 | −29,8 °C | Eski ev tipi buzdolapları ve dondurucular | Yasaklı / eski |
KIP değerleri F-gaz mevzuatında kullanılan IPCC AR4 (100 yıl) değerleridir ve yaklaşıktır. *R744 atmosfer basıncında süblimleşir.
Soğutucu gaz nedir, nasıl çalışır?
Soğutucu gaz, sistemde sürekli dolaşan ve hal değiştirerek ısı taşıyan akışkandır. Evaporatörde düşük basınçta buharlaşırken ortamdan ısı alır, kompresörde sıkıştırılır, kondenserde yüksek basınçta yoğuşarak bu ısıyı dışarı atar ve genleşme elemanından geçerek döngüye yeniden başlar. Gazın kaynama noktası ve basınç-sıcaklık ilişkisi, hangi uygulamaya (klima, soğutma, dondurma, ısı pompası) uygun olduğunu belirler.
Soğutucu gaz aileleri
| Aile | Örnekler | Özellik |
|---|---|---|
| CFC (kloroflorokarbon) | R12, R502 | Ozonu çok güçlü tüketir; yasaklı. |
| HCFC (hidrokloroflorokarbon) | R22, R123 | Ozonu tüketir; aşamalı olarak kaldırıldı. |
| HFC (hidroflorokarbon) | R134a, R32 | Ozona zarar vermez; KIP değeri yüksek olanlar kısıtlanıyor. |
| HFC karışımı | R410A, R404A, R407C, R507A, R417A, R422D | HFC'lerin karışımı; çoğu zeotropik. |
| HFO (hidrofloroolefin) | R1234yf, R1234ze | Çok düşük KIP; çoğu hafif yanıcı (A2L). |
| HFO/HFC karışımı | R454B, R454C, R513A, R448A, R449A, R452A, R514A | HFO ve HFC karışımları; orta veya düşük KIP. |
| Hidrokarbon (doğal) | R290, R600a, R1270 | Doğal, KIP çok düşük; yüksek yanıcı (A3). |
| Doğal akışkan | R744, R717 | CO₂ ve amonyak; KIP 0–1, özel tasarım gerekir. |
R numaraları ne anlatır?
- R400 serisi (R404A, R407C, R410A, R448A...): zeotropik karışımlar. Sondaki harf (A, B, C) aynı bileşenlerin farklı oranlarını gösterir.
- R500 serisi (R502, R507A, R513A, R514A): azeotropik karışımlar; tek bir gaz gibi davranır.
- R600 serisi (R600a izobütan): organik bileşikler.
- R700 serisi (R717 amonyak, R744 CO₂): inorganik bileşikler; son iki hane yaklaşık molekül ağırlığıdır.
- R1000 serisi (R1234yf, R1234ze, R1233zd, R1270): çift bağlı (olefin) bileşikler.
KIP, ODP ve CO₂ eşdeğeri
KIP (GWP), 1 kg gazın 100 yılda 1 kg CO₂'ye göre kaç kat ısınma etkisi yaptığını gösterir. ODP, ozon tabakasına zararını R11'e göre ifade eder; HFC, HFO ve doğal akışkanlarda sıfırdır. F-gaz mevzuatında sızıntı kontrolü ve kayıt yükümlülükleri ton CO₂ eşdeğeri ile belirlenir: şarj (kg) × KIP ÷ 1.000. Örneğin 3 kg R410A yaklaşık 6,3 ton CO₂e'dir; aynı miktar R32 yaklaşık 2 ton CO₂e eder.
Güvenlik sınıfları
| Sınıf | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| A1 | Düşük zehirlilik, yanmaz | R410A, R134a, R404A, R744 |
| A2L | Düşük zehirlilik, hafif yanıcı | R32, R454B, R1234yf, R1234ze |
| A3 | Düşük zehirlilik, yüksek yanıcı | R290, R600a, R1270 |
| B1 | Yüksek zehirlilik, yanmaz | R123, R514A |
| B2L | Yüksek zehirlilik, hafif yanıcı | R717 |
Yanıcı ve zehirli akışkanlarda oda hacmine göre izin verilen şarj miktarı, makine dairesi, havalandırma ve dedektör gereksinimleri TS EN 378 ve ilgili standartlarla belirlenir.
Karışımlar ve kayma (glide)
Zeotropik karışımlarda bileşenler farklı sıcaklıklarda buharlaşır; sabit basınçta buharlaşma sıcaklığı birkaç derece değişir. Bu farka kayma (glide) denir. Kayması yüksek gazlar (R407C, R448A, R454C gibi) daima sıvı fazdan şarj edilir ve büyük kaçaktan sonra sistem boşaltılıp yeniden şarj edilmelidir. Aşırı ısınma çiğ noktasına, aşırı soğuma kabarcık noktasına göre hesaplanır.
Mevzuat: F-gaz yönetmeliği ne getiriyor?
- Türkiye'de florlu gazlar 15 Ekim 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik ile düzenleniyor; HFC'lerin piyasaya arzı aşamalı olarak azaltılıyor.
- Bakanlık sunumlarına göre 2027'den itibaren KIP değeri 750 ve üzeri gazla çalışan, 3 kg'dan az HFC içeren yeni tekli split klimaların piyasaya arzı yasaklanıyor (ayrıntılar).
- Sızıntı kontrol sıklığı 5, 50 ve 500 ton CO₂ eşdeğeri eşiklerine göre belirlenir; kayıt tutulur.
- Gaz dolumu, geri kazanım ve kaçak kontrolü sertifikalı personel tarafından yapılır; geri kazanılan gaz atmosfere salınmaz.
- CFC ve HCFC'ler Montreal Protokolü kapsamında kaldırılmıştır.
Kesin tarih ve kapsam için yönetmeliğin güncel metni esas alınmalıdır.
Gaz seçimi ve dönüşümde dikkat edilecekler
- Bir cihaza, etiketinde yazan gaz dışında gaz doldurulmaz.
- Dönüşümde (retrofit) yağ uyumu, conta ve O-ring malzemesi, genleşme valfi ve kompresör sınırları kontrol edilir: akışkan, yağ ve conta uyumu.
- Yüksek basınçlı gazlarda (R410A, R32, R744) boru et kalınlığı ve servis ekipmanı buna uygun olmalıdır.
- A2L ve A3 gazlarda uyumlu vakum pompası, kaçak dedektörü ve geri kazanım cihazı kullanılır.
- Kaçak yapan sisteme sürekli gaz eklemek yerine kaçak bulunup onarılmalıdır: gaz kaçağı ve gaz şarjı.
Gaz dolumu, kaçak tespiti ve dönüşüm
Cihazınızın model etiketini ve gaz türünü gönderin; ölçümle kaçak tespiti, gaz dolumu, geri kazanım veya dönüşüm için yönlendirelim.
Gazlara göre ayrıntılı sayfalar
Sık sorulan sorular
Soğutucu gaz nedir?
Soğutucu gaz (soğutucu akışkan), klima, ısı pompası ve soğutma sistemlerinde düşük basınçta buharlaşarak ortamdan ısı alan, yüksek basınçta yoğuşarak bu ısıyı dışarı atan maddedir.
Klimalarda en çok hangi gaz kullanılır?
Bugün yeni split klimalarda en yaygın gaz R32'dir. Son yirmi yılda satılan cihazların çoğu R410A ile, daha eski cihazlar ise R22 ile çalışır. Yeni nesil cihazlarda R290 ve R454B de yaygınlaşıyor.
KIP (GWP) değeri ne anlama gelir?
Küresel ısınma potansiyeli, 1 kg gazın atmosfere salındığında 100 yıl içinde 1 kg CO₂'ye göre kaç kat ısınma etkisi yaptığını gösterir. F-gaz mevzuatı bu değere göre kısıtlama ve kontrol kuralları belirler.
Bir klimaya farklı gaz doldurulabilir mi?
Hayır. Cihaz hangi gaz için tasarlandıysa o gazla çalışır; basınç, yağ ve emniyet değerleri farklıdır. Eski sistemlerde dönüşüm ancak üretici onayı ve teknik değerlendirmeyle yapılır.
Karışım gazlar neden sıvı fazdan doldurulur?
R404A, R407C, R410A gibi karışımlarda bileşenler farklı sıcaklıklarda buharlaşır. Gaz fazından doldurmak karışım oranını bozar; bu yüzden şarj sıvı fazdan yapılır.