Chiller ne demek?
İngilizce chill fiili "soğutmak" anlamına gelir; chiller da kelime anlamıyla "soğutucu"dur. HVAC'ta bu terim, soğutma çevrimiyle su soğutan makineyi anlatır. Türkçe şartnamelerde aynı cihaz için soğutma grubu, su soğutma grubu veya chiller grubu ifadeleri kullanılır.
Chiller'ı split klimadan ayıran temel nokta şudur: split klima soğutucu akışkanı doğrudan odadaki iç üniteye gönderir; chiller ise soğukluğu suya aktarır ve binaya su dağıtır. Büyük binalarda borularla su taşımak, bütün binaya soğutucu akışkan dolaştırmaktan daha güvenli ve kontrollüdür.
Chiller ne işe yarar, nerelerde kullanılır?
- Konfor soğutması: hastane, AVM, otel, büyük ofis ve kamu binalarında fancoil ve klima santrallerine soğuk su üretmek
- Proses soğutması: plastik enjeksiyon, gıda, ilaç, kimya ve metal sektörlerinde makine, kalıp ve ürün soğutması
- Veri merkezleri: soğuk sulu hassas klimaları (CRAH) beslemek
- Isı pompalı chiller: yazın soğuk su, kışın sıcak su üreterek tek cihazla iki iş görmek
Chiller soğutma sistemi nasıl çalışır?
Chiller da diğer soğutma cihazları gibi dört elemanlı soğutma çevrimiyle çalışır. Farkı, soğukluğun havaya değil suya verilmesidir.
01Evaporatör: suyun soğutulduğu yer
Binadan dönen ılık su (konfor uygulamalarında tipik olarak 12 °C civarı) evaporatöre girer. Burada buharlaşan soğutucu akışkan suyun ısısını çeker ve su yaklaşık 7 °C'ye soğutularak binaya geri gönderilir. Bu "7/12 °C" rejimi yaygın bir tasarım değeridir; projeye göre farklı sıcaklıklar seçilebilir. Ayrıntı: evaporatör çeşitleri.
02Kompresör: çevrimin kalbi
Evaporatörde buharlaşan düşük basınçlı gazı sıkıştırarak basıncını ve sıcaklığını yükseltir. Chiller'larda kapasiteye göre scroll, vidalı veya santrifüj kompresör kullanılır.
03Kondenser: ısının dışarı atıldığı yer
Sıcak gaz kondenserde ısısını dış havaya (hava soğutmalı) veya soğutma kulesi suyuna (su soğutmalı) verip sıvılaşır. Ayrıntı: kondenser çeşitleri.
04Genleşme valfi
Sıvı akışkanın basıncını düşürür ve evaporatöre gönderir; çevrim yeniden başlar.
Chiller'ın dışında sistemi tamamlayan elemanlar da vardır: soğuk su pompaları, genleşme tankı, gerektiğinde buffer (tampon) tank, vanalar, pislik tutucular ve kontrol sistemi. Chiller'ın üreteceği debiyi kabaca görmek için chiller debi ve kapasite hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
Hava soğutmalı ve su soğutmalı chiller farkı
| Hava soğutmalı chiller | Su soğutmalı chiller | |
|---|---|---|
| Isıyı attığı yer | Dış hava, kondenser fanlarıyla | Soğutma kulesi suyu |
| Kurulum yeri | Genellikle çatı veya açık alan | Kapalı makine dairesi + çatıda kule |
| Ek ekipman | Az | Soğutma kulesi, kondenser pompası, su şartlandırma |
| Verim | Dış sıcaklıktan daha çok etkilenir | Büyük kapasitelerde genellikle daha verimli |
| Bakım | Kondenser serpantini temizliği | Kule suyu kalitesi, kondenser boru temizliği |
Hangi tipin uygun olduğunu bina, kapasite ve su imkânına göre hava mı su soğutmalı mı yazımızda karşılaştırdık.
Chiller kompresör tipleri
- Scroll: küçük ve orta kapasitelerde, genellikle birden fazla kompresörle kademeli çalışır.
- Vidalı: orta ve büyük kapasitelerde yaygındır; yağ sistemi bakımın önemli parçasıdır.
- Santrifüj: çok büyük kapasitelerde, çoğunlukla su soğutmalı chiller'larda kullanılır; manyetik yataklı yağsız tipleri de vardır.
Bunların dışında ısı kaynağıyla (sıcak su, buhar) çalışan absorpsiyonlu chiller'lar da vardır; atık ısının bulunduğu tesislerde tercih edilir. Kompresör arızaları ve revizyon için kompresör revizyonu sayfamıza bakabilirsiniz.
Chiller verimliliği nasıl okunur?
Chiller'ın verimi, harcadığı elektriğe karşılık ürettiği soğutma ile ölçülür (EER, COP, kW/TR). Cihazlar zamanın büyük kısmında kısmi yükte çalıştığı için mevsimsel değerler (IPLV, SEER) gerçek tüketimi daha iyi anlatır. Ayrıntılar COP ve EER yazımızda; kendi değerlerinizi IPLV hesaplayıcısıyla ön hesaplayabilirsiniz.
Chiller'ınız için bakım veya arıza desteği
Marka, model ve alarm bilgisini yazın; ölçümlü teşhisle başlayalım.
Chiller bakımı neden önemli?
Kirli bir kondenser, yanlış gaz miktarı veya düşük su debisi chiller'ın daha fazla elektrik harcamasına ve alarm verip durmasına yol açar. Düzenli bakımda basınç ve sıcaklık ölçümleri, kompresör akımları, kondenser temizliği ve emniyet elemanlarının testi yapılır. Kontrol listesi için chiller bakımı, servis kapsamı için chiller servisi ve soğutma grubu servisi sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Chiller ne demek?
Chiller, İngilizce 'soğutucu' anlamına gelir. HVAC'ta suyu soğutarak binaya veya prosese soğuk su gönderen makineyi anlatır. Türkçede soğutma grubu da denir.
Chiller ile klima arasındaki fark nedir?
Klima soğutucu akışkanı doğrudan iç üniteye gönderir; chiller ise soğuk su üretir ve bu su fancoil veya klima santrallerinde havayı soğutur.
Chiller suyu kaç dereceye soğutur?
Konfor uygulamalarında tipik tasarım değeri 7 °C çıkış, 12 °C dönüş suyudur. Proses ve özel uygulamalarda farklı sıcaklıklar ve glikollü su kullanılabilir.
Hava soğutmalı mı su soğutmalı mı chiller daha iyi?
Tek bir doğru yoktur. Su soğutmalı chiller büyük kapasitede genellikle daha verimlidir ama soğutma kulesi ve su şartlandırma ister; hava soğutmalı chiller daha basit kurulur.
Chiller ısıtma yapar mı?
Isı pompalı chiller'lar dört yollu vana ile çevrimi tersine çevirerek kışın sıcak su üretebilir. Standart chiller'lar yalnızca soğutma yapar.