Klima taşınırken gaz nasıl toplanır?

Ev taşırken klimayı da yanınızda götürmek istiyorsanız en kritik adım sökümden önce yapılan gaz toplamadır. Bu işlem atlanırsa ya da yanlış yapılırsa soğutucu akışkan havaya karışır, yeni evde sıfırdan gaz şarjı gerekir ve sisteme giren hava ile nem kompresörün ömrünü kısaltır. İşlemin mantığını bilmek, size gelen teknisyenin doğru çalışıp çalışmadığını anlamanıza da yardımcı olur.

Gaz toplama (pump down) nedir?

Gaz toplama, split klimanın içindeki soğutucu akışkanın kompresör çalıştırılarak dış ünitenin kondenserine çekildiği ve dış ünitedeki servis vanalarıyla orada hapsedildiği işlemdir. İngilizcede "pump down" olarak bilinir. İşlem bittiğinde bakır borular ve iç ünite neredeyse boşalmış olur, gaz ise dış ünitenin içinde güvenle saklanır.

Dış ünitenin yan tarafında, boruların bağlandığı yerde iki servis vanası bulunur: ince borunun bağlı olduğu sıvı hattı vanası ve kalın borunun bağlı olduğu gaz (emiş) hattı vanası. Gaz toplama, bu iki vananın doğru sırayla ve doğru zamanda kapatılmasına dayanır.

Teknisyen gaz toplamayı nasıl yapar?

Gaz toplama, manifold ile emiş basıncı izlenerek ve belirli bir sıra izlenerek yapılır. Aşağıdaki adımlar işlemin genel akışını anlatır; amaç bilgilendirmektir, kendiniz uygulamanız için değildir.

01Manifold bağlanır, klima soğutmada çalıştırılır

Teknisyen manifoldu dış ünitenin servis portuna bağlar ve klimayı soğutma modunda, en düşük ayarda birkaç dakika çalıştırır. Kompresörün kararlı biçimde çalıştığı, basınçların normal aralıkta olduğu kontrol edilir.

02Sıvı hattı vanası kapatılır

İnce borunun vanası kapatıldığında dış üniteden iç üniteye gaz gitmez, ancak kompresör iç ünite ve borulardaki gazı emmeye devam eder. Manifolddaki emiş basıncı hızla düşmeye başlar.

03Basınç sıfıra yaklaşınca gaz hattı vanası kapatılır

Emiş basıncı sıfıra, yani atmosfer basıncına yaklaştığında kalın borunun vanası kapatılır ve hemen ardından klima kapatılır. Bu noktada gaz dış ünitede hapsolmuştur. Kompresörün vakum altında uzun süre çalıştırılmaması gerekir; bu yüzden zamanlama önemlidir.

04Elektrik kesilir, borular sökülür ve kapatılır

Cihazın enerjisi sigortadan kesildikten sonra bakır borular rakorlardan sökülür. Boru uçları ve dış ünitenin portları, içeri nem, toz ve böcek girmemesi için tıpa ya da bantla kapatılır. Ardından iç ünite askı sacından, dış ünite konsolundan indirilir.

Kompresör çalışırken boru bağlantılarını gevşetmek çok tehlikelidir. Sisteme hava girer ve yağ ile karışan hava, kompresör içinde yüksek basınçta patlamaya varan hasarlara yol açabilir. Gaz toplama ve söküm mutlaka yetkili teknisyene bırakılmalıdır.

Gaz toplama neden önemli?

Gaz toplama; soğutucu akışkanın kaybını, çevreye salınımını ve sisteme hava girişini önlediği için önemlidir. Bugün ev tipi klimalarda yaygın kullanılan R410A ve R32 gibi florlu gazlar sera etkisine sahiptir ve F-gaz yönetmeliği bu gazların atmosfere bırakılmamasını, işlemlerin sertifikalı personel tarafından yapılmasını öngörür.

Ekonomik açıdan da fark büyüktür. Gazı doğru toplanmış bir klima, yeni adreste boru boyu uzamadıysa genellikle ek şarj gerektirmeden ya da az bir tamamlama ile çalışır. Gazı boşaltılmış bir klimada ise yeni montajda vakum ve tam gaz şarjı gerekir.

R32 hafif yanıcı (A2L sınıfı) bir gazdır. R32'li klimaların söküm ve montajında açık alev, kıvılcım ve havalandırma koşullarına ekstra dikkat edilmesi gerekir.

Taşıma sırasında nelere dikkat edilmeli?

Dış ünite taşınırken mümkün olduğunca dik tutulmalı ve yan yatırılmamalıdır. Kompresör yağının boru hatlarına kaçmasını önlemek için kısa süreli eğimler sorun olmasa da üniteyi yatay taşımak ya da uzun süre yan bırakmak önerilmez. Yeni adreste cihaz bir süre dik bekletilip yağın yerine oturması sağlanır.

İç ünitenin bataryası (lameller) ezilmeye çok hassastır; ön yüzü ve arka kısmı korunarak, tercihen orijinal kutusunda ya da kalın bir örtüyle sarılarak taşınmalıdır. Servis vanalarının ve portların darbe almaması da gaz kaçağını önlemek açısından önemlidir.

Eski evde bıraktığınız duvar deliği, askı sacı ve dış ünite konsolu da planlamaya dahil edilmelidir. Kiracıysanız deliğin kapatılması ve cephenin onarımı ev sahibiyle önceden konuşulmalıdır. Yeni adreste ise dış ünitenin konulacağı yer, site yönetiminin cephe kuralları ve elektrik hattının uygunluğu söküm gününden önce kontrol edilirse klimasız kalınan süre kısalır. Cihaz on yaşını geçmiş ve sık arıza yapıyorsa taşımak yerine yeni ve verimli bir cihaza geçmeyi de değerlendirebilirsiniz.

Yeni evde montaj nasıl yapılmalı?

Yeni montajda iki konu belirleyicidir: boru hattının durumu ve vakum. Eski bakır boruları yeniden kullanmak mümkün olsa da borular ezilmiş, kirlenmiş ya da yeni mesafeye kısa geliyorsa yenilenmesi gerekir. Havşa (rakor ağzı) bağlantıları yeniden açılmalı ve tork değerine uygun sıkılmalıdır; eski havşaları tekrar kullanmak kaçağın en sık nedenlerinden biridir.

Borular bağlandıktan sonra hatta ve iç üniteye mutlaka vakum çekilir. Vakum, borulardaki havayı ve nemi alır; atlanması verim kaybına, buzlanmaya ve zamanla kompresör arızasına yol açar. Vakumun ardından servis vanaları açılarak dış ünitede bekleyen gaz sisteme verilir. Boru boyu, üreticinin ön şarj için belirttiği uzunluğu aşıyorsa ek gaz şarjı eklenir.

Son adımda teknisyen kaçak testi yapar, çalışma basınçlarını, üfleme sıcaklığını ve drenajı kontrol eder. Montaj kalitesinin klima ömrüne etkisi ve yeni cihaz kurulumu için klima satış ve montaj hizmetimizi inceleyebilirsiniz.

Gaz toplanmadan sökülmüşse ne olur?

Gazı toplanmadan sökülmüş bir klima bozuk değildir, ancak yeni adreste ek işlem gerektirir. Önce sistemde kalan gaz ve nem nedeniyle kaçak kontrolü ve gerekirse filtre kurutucu değişimi yapılır, ardından uzun süreli vakum çekilir ve üreticinin etiket değerine göre tam gaz şarjı uygulanır. Gaz şarjının nasıl yapıldığını ve gaz eksikliğinin belirtilerini gaz kaçağı ve gaz şarjı sayfamızda anlattık.

Montaj sonrası klima eskisi kadar soğutmuyorsa nedeni çoğu zaman eksik gaz, yetersiz vakum ya da kaçaktır. Bu durumda klima soğutmuyor yazımızdaki kontrolleri yapabilir, sorun sürerse servis çağırabilirsiniz.

YOİ Mühendislik ekipleri tüm markalarda gaz toplama, söküm, taşıma ve yeniden montajı manifold ve vakum pompasıyla, F-gaz kurallarına uygun şekilde yapar. Birden fazla klimanın taşındığı ev ve ofis taşımalarında söküm ve montaj günlerini planlayarak klimasız kalınan süreyi kısaltıyoruz.