Klima ile ısınmak doğalgazdan ucuz mu?

Elektrik ve doğalgaz faturaları her kış yeniden konuşulur ve aynı soru gelir: klimayı ısıtmada kullanmak kombiyi çalıştırmaktan daha mı ucuz? Kesin cevap evden eve değişir, çünkü hesap üç değişkene dayanır: klimanın verimi, dış hava sıcaklığı ve iki enerjinin o günkü birim fiyatı. İyi haber şu ki hesabı kendiniz birkaç dakikada yapabilirsiniz.

Klima ısıtırken nasıl çalışır?

Isıtma modundaki klima, dış havadaki ısıyı soğutucu akışkan yardımıyla toplayıp içeriye taşıyan bir ısı pompasıdır. Elektrik ısıyı üretmek için değil, kompresörü çalıştırıp ısıyı taşımak için kullanılır. Bu yüzden klima, harcadığı her 1 kWh elektrik için 1 kWh'ten fazla ısı verebilir.

Bu oran COP (Coefficient of Performance, performans katsayısı) olarak adlandırılır. COP değeri 3 olan bir klima, 1 kWh elektrikle yaklaşık 3 kWh ısı üretir. Elektrikli ısıtıcı ve yağlı radyatörlerin COP değeri ise 1'dir; harcadıkları elektriği bire bir ısıya çevirirler. Klimanın ısıtmadaki avantajı tamamen bu farktan gelir.

Kombi bir birim ısıyı nasıl üretir?

Kombi, doğalgazı yakarak ısı üretir ve verimi 1'in altındadır ya da 1'e çok yakındır. Bir metreküp doğalgaz yandığında yaklaşık 9–10 kWh ısı açığa çıkar. Yoğuşmalı kombiler bunun büyük kısmını suya aktarır; eski tip, bakımsız kombilerde ise kayıp daha fazladır.

Pratik hesap için şu kabul işe yarar: iyi çalışan bir yoğuşmalı kombi, 1 m³ doğalgazdan eve yaklaşık 8,5–9,5 kWh kullanılabilir ısı verir. Bu sayıyı faturanızdaki m³ fiyatıyla birleştirdiğinizde, doğalgazla ürettiğiniz 1 kWh ısının maliyetini bulursunuz.

Kendi evinizin hesabını nasıl yaparsınız?

Klima ile ısınmanın ucuz olup olmadığını bulmak için iki enerjinin 1 kWh ısı maliyetini karşılaştırmanız yeterlidir. Faturalarınızdan elektriğin kWh fiyatını ve doğalgazın m³ fiyatını (vergiler dahil) alın, ardından şu iki işlemi yapın:

• Klima ile 1 kWh ısı maliyeti = elektrik kWh fiyatı ÷ COP
• Kombi ile 1 kWh ısı maliyeti = doğalgaz m³ fiyatı ÷ 9 (yaklaşık kullanılabilir kWh/m³)

Hangisi küçükse o enerji, o koşulda daha ucuzdur. Aynı hesabı tersinden de kurabilirsiniz: elektrik kWh fiyatını doğalgazın 1 kWh ısı maliyetine bölün. Çıkan sayı "başabaş COP" değeridir. Klimanızın o günkü COP değeri bu sayının üzerindeyse klima, altındaysa kombi daha ekonomiktir.

Elektrikte kademeli tarife veya limit aşımı varsa hesabı üst kademe fiyatıyla yapın. Kışın klimayla ısınmak tüketiminizi artırır ve sizi bir üst kademeye taşıyabilir.

Dış hava soğudukça klimanın verimi ne olur?

Dış hava sıcaklığı düştükçe klimanın COP değeri de düşer, çünkü dışarıdan toplanacak ısı azalır ve kompresör daha çok çalışır. Kesin değerler modele ve üreticinin test verilerine göre değişir; aşağıdaki tablo iyi bir inverter split klima için genel eğilimi gösterir.

Soğuk havada bir kayıp daha vardır: dış ünitenin bataryası buzlanır ve klima belli aralıklarla defrost (buz çözme) yapar. Bu sırada iç üniteden sıcak hava gelmez, enerji buz çözmeye harcanır. Ankara, Erzurum, Sivas gibi kışı sert geçen şehirlerde ocak ve şubat aylarında klimanın ortalama verimi bu nedenle kataloğun gösterdiğinden düşük kalır.

Sonucu değiştiren diğer etkenler

01Cihazın sınıfı ve teknolojisi

Inverter klimalar kapasitesini ihtiyaca göre ayarladığı için ısıtmada sabit hızlı (on/off) klimalardan belirgin şekilde verimlidir. Etiketteki SCOP değeri, cihazın bütün bir ısıtma sezonu boyunca ortalama verimini gösterir ve karşılaştırma için tek bir COP değerinden daha gerçekçidir. Avantajın gerçekte ne kadar olduğunu inverter klima tasarrufu yazımızda ele aldık.

02Isıtılan alan

Kombi bütün evi ısıtırken klima yalnızca bulunduğu odayı ısıtır. Günün büyük bölümünü tek bir odada geçiriyorsanız, o odayı klimayla ısıtıp diğer odalardaki radyatör vanalarını kısmak toplam maliyeti düşürebilir. Bütün evi klimayla ısıtmak ise her odada uygun kapasitede bir iç ünite gerektirir.

03Bakım durumu

Filtresi tıkalı, bataryası kirli ya da gazı eksik bir klimanın ısıtma verimi gözle görülür biçimde düşer. Aynı şey kombi için de geçerlidir. Karşılaştırma yapmadan önce iki cihazın da bakımlı olması gerekir; aksi hâlde hesap yanıltıcı olur.

04Konfor

Klima ısıyı havayla taşır; sıcak hava tavana doğru yükselir ve odada sıcaklık katmanlaşması oluşabilir. Radyatör ve yerden ısıtma daha yayılı bir ısı verir. Klimanın yüksekteki kanatlarını aşağı yöne ayarlamak ve fanı otomatikte bırakmak konforu artırır.

En mantıklı çözüm: iki sistemi birlikte kullanmak

Çoğu ev için en ekonomik yol, klima ve kombiyi birbirinin rakibi değil tamamlayıcısı olarak görmektir. Sonbahar, ilkbahar ve kışın ılık günlerinde klimayı kullanmak; dış hava sıfırın altına indiğinde ana ısıtmayı kombiye bırakmak, iki enerjinin de en verimli olduğu aralıkta kullanılmasını sağlar. Başabaş COP değerinizi bir kez hesapladığınızda, hangi sıcaklıkta geçiş yapacağınızı da bilirsiniz.

Doğalgaz olmayan müstakil ev ve yazlıklarda ise radyatörlü veya yerden ısıtmalı sistemle çalışan hava kaynaklı ısı pompası güçlü bir seçenektir. Isı pompası aynı prensiple çalışır ancak ısıyı suya aktarır ve düşük dış sıcaklıklarda çalışmaya göre tasarlanmış modelleri vardır.

Isıtma için klima seçerken nelere dikkat etmeli?

Klimayı kışın da kullanmayı planlıyorsanız seçimi yalnızca soğutma kapasitesine göre yapmayın. Etiketteki ısıtma kapasitesine, SCOP değerine ve üreticinin belirttiği en düşük çalışma sıcaklığına bakın. Soğuk iklimler için tasarlanmış modeller -15 °C ve altında da çalışabilir. Oda büyüklüğüne göre doğru kapasiteyi bulmak için kaç BTU klima almalıyım rehberimizden yararlanabilirsiniz.

YOİ Mühendislik olarak evinizin ısı kaybını, kullanım alışkanlığınızı ve mevcut tesisatınızı yerinde değerlendirip klima, ısı pompası ya da ikisinin birlikte kullanıldığı bir çözüm öneriyoruz. Cihaz seçimi ve maliyet keşifte belirlenir; ısı pompası sayfamızda seçenekleri inceleyebilirsiniz.