Kaç BTU klima almalıyım? Oda büyüklüğüne göre hesap

Klima alırken en sık yapılan hata, kapasiteyi yalnızca odanın metrekaresine bakarak ya da 'büyük olsun, rahat eder' düşüncesiyle seçmektir. Küçük seçilen klima en sıcak saatlerde yetişemez ve sürekli tam güçte çalışır. Gereğinden büyük seçilen klima ise sık durup kalkar, nemi yeterince almaz ve odada rahatsız edici bir soğukluk yaratır.

Bu yazıda ev tipi split klimalar için kapasitenin nasıl tahmin edileceğini, hangi etkenlerin sonucu değiştirdiğini ve ne zaman profesyonel hesap gerektiğini anlatıyoruz.

BTU nedir?

BTU/h (British Thermal Unit per hour), bir klimanın bir saatte odadan uzaklaştırabildiği ya da odaya verebildiği ısı miktarını gösteren kapasite birimidir. Teknik kataloglarda aynı değer kilovat (kW) olarak da verilir; 1 kW yaklaşık 3.412 BTU/h'ye karşılık gelir. Bu nedenle 12.000 BTU/h'lik bir klima, yaklaşık 3,5 kW soğutma kapasitesine sahiptir.

BTU değeri klimanın ne kadar elektrik çektiğini değil, ne kadar soğutma ya da ısıtma yaptığını gösterir. Tüketimi belirleyen, cihazın verimlilik değerleridir (SEER ve SCOP). Aynı kapasitede iki klimadan verimi yüksek olan daha az elektrik harcar.

Metrekareye göre kaba seçim tablosu

Ortalama yalıtımlı, standart tavan yüksekliğinde (2,6–2,8 m), aşırı güneş almayan bir oda için aşağıdaki aralıklar iyi bir başlangıç noktasıdır. Tablodaki değerler yaklaşık değerlerdir ve aşağıda anlattığımız etkenlere göre yukarı ya da aşağı kaydırılmalıdır.

Hangi etkenler kapasiteyi değiştirir?

Aynı metrekaredeki iki oda, ısı yükü bakımından birbirinden çok farklı olabilir. Doğru kapasite, odaya giren ısının toplamına göre seçilir. Aşağıdaki etkenler bu toplamı en çok değiştirenlerdir.

01Güneş ve cam yüzeyi

Güney ve batıya bakan, geniş camlı odalar öğleden sonra çok fazla güneş ısısı alır. Bu odalarda tablodaki değerin bir üst kademesine çıkmak genellikle gerekir. Kuzeye bakan, küçük pencereli odalarda ise alt sınır çoğu zaman yeterlidir.

02Kat ve yalıtım

Çatı katı ve en üst kat daireler, güneşin ısıttığı çatıdan ek ısı alır. Yalıtımsız dış duvarlar, tek camlı eski pencereler ve yüksek tavanlar da yükü artırır. Mantolama yapılmış, ısı yalıtımlı camlı bir dairede ise aynı oda için daha küçük cihaz yeterli olabilir.

03Kişi sayısı ve cihazlar

Odadaki her insan ve her elektrikli cihaz ısı yayar. Kalabalık oturulan bir salon, açık mutfakta çalışan fırın ve ocak, birden fazla bilgisayarın çalıştığı bir çalışma odası, hesaba ayrıca eklenmelidir. Açık mutfaklı salonlarda mutfak alanı da toplam metrekareye dahil edilmelidir.

04Bölge ve iklim

Antalya, Adana veya İzmir gibi sıcak ve nemli bölgelerde yaz yükü, Ankara veya Eskişehir gibi iç bölgelere göre belirgin biçimde yüksektir. Klimayı ısıtma için de kullanacaksanız, Erzurum ve Kars gibi soğuk bölgelerde kış koşulları belirleyici olur. Bu bölgelerde ısıtma kapasitesinin düşük dış sıcaklıklarda ne kadar korunduğu, cihaz seçiminde soğutma kapasitesinden daha önemli hale gelir.

Kataloglarda yazan ısıtma kapasitesi genellikle ılıman dış hava koşulunda ölçülür. Dış hava eksi derecelere indiğinde ısı pompalı klimaların kapasitesi düşer; soğuk bölgede ısıtma amaçlı alımda üreticinin düşük sıcaklık değerlerine mutlaka bakın.

Örnek: iki aynı salon, iki farklı sonuç

Ankara'da 28 m²'lik iki salon düşünelim. Birincisi ara katta, kuzeye bakıyor, pencereleri ısı yalıtımlı ve bina mantolu. İkincisi en üst katta, batıya bakan geniş camlara sahip ve açık mutfakla birleşik. Tabloya göre ikisi için de 18.000 BTU/h başlangıç değeridir.

Birinci salonda 18.000 BTU/h rahatlıkla yeterlidir, hatta yükün düşük olduğu durumda daha küçük bir cihaz da işi görebilir. İkinci salonda ise öğleden sonra güneşi, çatı ısısı ve mutfak yükü birleştiğinde 24.000 BTU/h'lik bir cihaz ya da salonu iki noktadan soğutan bir çözüm gerekebilir. Görüldüğü gibi metrekare tek başına karar verdirmez.

Büyük klima almak neden iyi değil?

Gereğinden büyük klima odayı çok hızlı soğutur ve set sıcaklığına ulaşınca durur. Bu kısa çalışma süresinde serpantin havadaki nemi yeterince yoğuşturamaz; oda serin ama nemli ve yapışkan hissedilir. Sık durup kalkmak da kompresörü yorar ve verimi düşürür.

Inverter klimalar devrini düşürerek bu sorunu kısmen azaltır, ama bunun da bir alt sınırı vardır. Çok büyük seçilmiş bir inverter cihaz, en düşük devrinde bile odaya fazla gelebilir. Inverter teknolojisinin tüketime etkisini inverter klima tasarrufu yazımızda anlattık.

Kapasite dışında nelere bakmalı?

Doğru BTU değeri, iyi bir klima seçiminin yalnızca ilk adımıdır. Aynı kapasitedeki cihazlar arasında konfor ve işletme maliyeti açısından belirgin farklar vardır; satın almadan önce aşağıdaki noktaları da kontrol edin.

• Verimlilik değerleri: Soğutmada SEER, ısıtmada SCOP değeri yüksek olan cihaz aynı işi daha az elektrikle yapar. Enerji etiketindeki sınıf da bu değerlere dayanır.
• İç ünitenin yeri: Hava, oturulan veya yatılan noktaya doğrudan üflememeli ve odanın en uzun tarafını süpürebilmelidir. Perde, dolap üstü veya kiriş arkası gibi engelli konumlar kapasiteyi boşa harcar.
• Dış ünitenin yeri ve boru mesafesi: Dış ünite gölgede, havalandırması açık bir yerde olmalı; iç ve dış ünite arasındaki boru boyu üreticinin izin verdiği sınırı aşmamalıdır.
• Ses seviyesi: Yatak odalarında iç ünitenin en düşük fan kademesindeki ses değeri (dB) önemlidir.

Bu noktalar keşifte birlikte değerlendirildiğinde, kâğıt üzerinde yeterli görünen bir cihazın yanlış konumda yetersiz kalması gibi sorunların önüne geçilir.

Ne zaman profesyonel hesap gerekir?

45 m²'den büyük alanlar, çatı katları, geniş cam cepheli mekânlar, birden fazla odanın tek sistemle soğutulacağı daireler ve ofisler için kapasite mutlaka ısı yükü hesabıyla belirlenmelidir. Bu durumlarda birden fazla split, multi sistem ya da kanal tipi klima gibi seçenekler karşılaştırılır. Bu karşılaştırmayı multi klima mı, split mi yazımızda ele aldık.

YOİ Mühendislik, keşifte odanın yönünü, cam alanını, yalıtımını ve kullanım şeklini yerinde inceleyerek kapasiteyi hesaplar, iç ve dış ünitenin yerini birlikte belirler. Tüm markalarda satış ve montaj yaptığımız için öneri, belirli bir ürünü değil odanıza uygun kapasiteyi esas alır. Ayrıntılar için klima satış ve montaj sayfamıza bakabilirsiniz.