Chiller'ın en pahalı parçası kompresördür. Vidalı bir kompresörün değişimi, cihazın toplam maliyetinin önemli bir bölümünü tutabilir ve parça tedariki haftalar alabilir. Bu sürede tesis soğutmasız kalır. Oysa sahada gördüğümüz arızaların büyük kısmı bir anda ortaya çıkmaz, önceden belirti verir.
Aşağıdaki dokuz belirtiden birini görüyorsanız kompresör henüz durmamış olsa bile kontrol zamanı gelmiş demektir.
Elektriksel belirtiler
01Kompresör akımı yükseliyor veya fazlar arasında fark var
Aynı yük ve aynı dış hava koşullarında kompresörün çektiği akım öncekinden yüksekse, motor ya da mekanik aksam zorlanıyor demektir. Üç fazın akımları arasında belirgin fark olması ise sargı problemi veya şebeke dengesizliğine işaret eder. İkisi de motoru ısıtır ve izolasyonu hızla yaşlandırır.
02Termik ve aşırı akım alarmları tekrarlanıyor
Arada bir gelen alarm, resetlendikten sonra cihaz çalışmaya devam ettiği için çoğu zaman önemsenmez. Aynı alarmın haftada birkaç kez tekrarlanması ise kompresörün korumaya girdiğini, yani bir sorunun büyüdüğünü gösterir.
Alarmı nedenini bulmadan defalarca resetlemek, sargının yanmasına ya da yatakların sıkışmasına yol açabilir. Önce kayıt alın, sonra servisi arayın.
03Sargı izolasyon değeri düşüyor
Yıllık bakımda yapılan megger testi, sargı izolasyonunun ne kadar sağlıklı olduğunu gösterir. Değerin yıldan yıla düşmesi, nem, asit ya da aşırı ısınmanın izolasyonu zayıflattığını anlatır. Bu belirti yalnızca düzenli ölçümle görülebilir; tek bir ölçüm yerine yıllar içindeki eğilim önemlidir.
Mekanik belirtiler
04Ses ve titreşim değişti
Her kompresörün kendine özgü bir çalışma sesi vardır. Metalik tıkırtı, uğultunun sertleşmesi ya da titreşimin artması rulman aşınmasının, vidalı kompresörlerde rotor temasının veya pistonlu kompresörlerde valf hasarının ilk işaretidir. Tesis personelinin "eskisi gibi değil" demesi çoğu zaman en erken uyarıdır.
05Kompresör çok sık devreye girip çıkıyor
Kısa çevrim (short cycling) denilen bu durumda kompresör birkaç dakikada bir durup yeniden kalkar. Her kalkış motora ve yataklara yük bindirir. Nedeni yanlış set değeri, düşük su debisi, gaz eksikliği ya da sensör arızası olabilir; neden ne olursa olsun kompresörün ömrünü kısaltır.
Yağ ve soğutucu akışkan belirtileri
06Yağ seviyesi düşüyor veya yağın rengi değişiyor
Gözetleme camındaki yağ seviyesinin düşmesi, yağın sisteme dağılıp kompresöre geri dönemediğini ya da bir kaçak olduğunu gösterir. Koyulaşmış, kararmış yağ ve yanık kokusu ise motorda ısınma ve asitlenme belirtisidir. Yağ analizi, bu noktada rulman aşınmasını ve nem varlığını sayısal olarak ortaya koyar.
07Basma hattı sıcaklığı yükseldi
Kompresör çıkışındaki gaz normalden sıcaksa, sıkıştırma verimi düşmüş ya da sistemde gaz eksikliği vardır. Yüksek basma sıcaklığı yağın bozulmasını hızlandırır ve bir kısır döngü başlatır: bozulan yağ yatakları daha az korur, aşınma artar, sıcaklık daha da yükselir.
08Emme basıncı düştü, kızgınlık arttı
Evaporatörden gelen gazın basıncı düşüyor ve kızgınlık (superheat) değeri artıyorsa kompresör yetersiz soğutulur. Kompresör motorunun önemli bir bölümü emilen soğuk gazla soğuduğu için bu durum doğrudan motor sıcaklığını artırır. Gaz kaçağı, tıkalı filtre drier ve genleşme valfi arızası en sık nedenlerdir.
Bu belirtilerden biri sizde de var mı?
Ekibimiz yerinde akım, basınç, kızgınlık ve megger ölçümü yapar; revizyon mu değişim mi gerektiğini yazılı olarak bildirir.
Performans belirtisi
09Chiller soğuk su sıcaklığına ulaşamıyor
Daha önce 7 °C'ye rahatça inen su artık 9–10 °C'de kalıyorsa ve giriş-çıkış arasındaki fark (ΔT) azaldıysa, cihaz kapasite kaybediyor demektir. Kirli kondenser veya eşanjör de bu sonucu doğurur, ancak bunlar temizken kapasite kaybı devam ediyorsa kompresörün sıkıştırma verimi düşmüş olabilir.
Bu belirtileri gördüğünüzde ne yapmalı?
Önce cihazın ekranındaki alarm geçmişini ve son günlerin basınç, sıcaklık ve akım değerlerini not edin. Bu kayıtlar teşhisi hızlandırır ve ekibin doğru parçayla gelmesini sağlar. Ardından aşağıdaki sırayı izleyin:
1. Alarmı tekrar tekrar resetlemeyin. Neden bulunmadan yeniden çalıştırmak hasarı büyütür.
2. Kondenser ve su tarafını kontrol ettirin. Sorun çoğu zaman kompresörün dışındadır ve ucuz çözülür.
3. Ölçüm yaptırın. Akım, megger, kızgınlık, aşırı soğutma ve yağ analizi gerçek durumu gösterir.
4. Revizyon ve değişim seçeneklerini karşılaştırın. Erken yakalanan vidalı kompresörlerde rulman ve conta değişimiyle uzun yıllar daha çalışmak mümkündür.
Revizyon mu, değişim mi?
Karar; kompresörün tipine, çalışma saatine, sargı durumuna ve yağ analizinin sonucuna bağlıdır. Sargısı sağlam, yalnızca yatakları aşınmış bir vidalı kompresör genellikle revizyonla ekonomik biçimde onarılır. Sargısı yanmış ve sisteme asit yaymış bir kompresörde ise değişimle birlikte sistemin temizlenmesi gerekir. Scroll kompresörler çoğunlukla revize edilmez, değiştirilir.
Tekliflerimizde iki seçeneği maliyet ve süreyle birlikte yan yana yazarız. Kararı tesis yöneticisi verir.
Arızayı baştan önlemek
Bu yazıdaki belirtilerin neredeyse tamamı düzenli ölçümle yakalanır. Yıllık bakım sözleşmesi olan tesislerde her ziyarette aynı değerler ölçülüp kayda geçtiği için değişim haftalar önce fark edilir. Kritik tesislerde yağ analizi ve titreşim takibini sözleşmeye ekliyoruz.
Kompresör revizyonu hizmetimiz →
Bakım sözleşmesi seçeneklerini inceleyin →
Detaylı rehber: Chiller bakımı: periyotlar, kontrol listesi ve bakım formu