Yüksek basınç alarmı, yaz aylarında en sık karşılaştığımız chiller arızasıdır. Genellikle en sıcak günde, en yüksek yük altında ortaya çıkar ve tesisi tam ihtiyaç duyduğu anda soğutmasız bırakır. Alarm bir arıza değil, bir korumadır: kompresörü ve soğutma devresini aşırı basınçtan korur. Asıl iş, basıncı neyin yükselttiğini bulmaktır.
Yüksek basınç alarmı nedir?
Yüksek basınç alarmı, kompresör çıkışındaki ve kondenserdeki soğutucu akışkan basıncının üretici tarafından belirlenen emniyet sınırını aşmasıyla devreye giren bir korumadır. Basınç sensörü veya mekanik presostat sınırı algıladığında kompresörü durdurur. Bazı cihazlar alarmdan önce kapasiteyi düşürerek basıncı kontrol altında tutmaya çalışır.
Sınır değeri akışkana göre değişir. R410A ve R32 kullanan cihazlarda çalışma basınçları R134a ve R513A gibi akışkanlara göre belirgin biçimde yüksektir; bu yüzden basınç rakamı tek başına değil, akışkanın doyma sıcaklığıyla birlikte değerlendirilir. Pratikte bakılan değer yoğuşma sıcaklığıdır: hava soğutmalı bir cihazda bu sıcaklık genellikle dış havanın 10–20 °C üzerindedir. Fark bunun çok üzerine çıkıyorsa ısı atımında sorun var demektir.
Yüksek basıncın 6 nedeni
01Kirli veya tıkalı kondenser
Kirli kondenser, yüksek basınç alarmının en yaygın nedenidir. Hava soğutmalı cihazlarda serpantin kanatçıklarına yapışan toz, polen, kavak tüyü ve yağlı kir hava akışını keser. Su soğutmalı cihazlarda ise kondenser borularında biriken kireç ve tortu ısı transferini düşürür. İki durumda da ısı atılamaz, basınç yükselir.
02Fan arızası veya düşük kondenser suyu debisi
Çalışmayan bir kondenser fanı, ilgili devrenin ısı atma kapasitesini doğrudan düşürür. Yanmış motor, arızalı kondansatör, kontaktör veya hız kontrol cihazı en sık nedenlerdir. Su soğutmalı sistemlerde karşılığı düşük kondenser suyu debisi veya kule fanının çalışmamasıdır: kapalı kalmış vana, tıkalı süzgeç ya da arızalı pompa suyun yeterince dolaşmasını engeller.
03Fazla gaz şarjı
Sisteme gereğinden fazla soğutucu akışkan doldurulduğunda fazla sıvı kondenserde birikir ve yoğuşma için kullanılabilecek yüzeyi daraltır. Bu durum genellikle tamir sonrası tahmini şarj yapılan cihazlarda görülür. Belirtisi, yüksek basınçla birlikte normalden fazla aşırı soğutma (subcooling) değeridir.
04Sistemde hava veya yoğuşmayan gaz
Yoğuşmayan gaz, devreye vakum yapılmadan karışan hava veya azot gibi kondenserde sıvılaşmayan gazlardır. Kondenserin üst kısmında birikerek basıncı yükseltir ve verimi düşürür. Genellikle bir onarımdan sonra yetersiz vakumla devreye alınan sistemlerde ortaya çıkar; çözümü akışkanın geri toplanması, vakum ve yeniden şarjdır.
05Aşırı dış sıcaklık ve sıcak hava geri dönüşü
Dış hava sıcaklığı cihazın tasarım sınırına yaklaştığında yoğuşma basıncı doğal olarak yükselir. Sorunu büyüten çoğu zaman yerleşimdir: duvara çok yakın konmuş, etrafı panellerle kapatılmış veya birbirine çok yakın yerleştirilmiş cihazlar kendi attıkları sıcak havayı tekrar emer. Bu sıcak hava geri dönüşü, kondenser giriş havasını dış havadan birkaç derece daha sıcak hale getirebilir.
06Arızalı sensör, presostat veya yüksek yük
Her alarm gerçek bir basınç yükselmesi değildir. Kalibrasyonu kaymış bir basınç sensörü, gevşek bağlantı veya arızalı presostat sahte alarm üretebilir. Bunun yanında soğuk su dönüş sıcaklığının tasarımın çok üzerinde olması, yani cihaza kapasitesinden fazla yük binmesi de basıncı yükseltir. Teşhiste sensör değerleri bağımsız bir manifold ölçümüyle karşılaştırılır.
Yüksek basınç alarmı tekrarlıyor mu?
Ekibimiz yerinde basınç, kızgınlık, aşırı soğutma ve fan ölçümü yaparak nedeni bulur ve kalıcı çözüm önerir.
Tesis personeli neleri güvenle kontrol edebilir?
Alarm geldiğinde tesis personelinin yapabileceği güvenli kontroller sınırlıdır ama teşhisi çok hızlandırır:
- Cihaz ekranındaki alarm geçmişini, saatini ve o andaki dış sıcaklığı not etmek
- Fanların dönüp dönmediğine dışarıdan bakmak
- Kondenser serpantininin gözle görülür biçimde kirli veya kapalı olup olmadığını kontrol etmek
- Cihazın etrafında hava akışını kesen malzeme, branda veya engel olup olmadığına bakmak
- Su soğutmalı sistemlerde kule fanının ve kondenser pompasının çalıştığını doğrulamak
Elektrik panosunu açmak, fan bağlantılarına müdahale etmek, gaz devresine manometre bağlamak veya basınç ayarlarını değiştirmek yetkili teknisyenin işidir. Serpantini basınçlı suyla yıkamak da kanatçıklara zarar verebilir; temizlik uygun kimyasal ve basınçla yapılmalıdır.
Alarmı nedenini bulmadan tekrar tekrar resetlemek en sık yapılan hatadır. Her resetten sonra kompresör yine yüksek basınçla çalışır, basma sıcaklığı yükselir ve yağ bozulur. Bu tablo uzadığında sorun kompresör arızasına dönüşebilir; ilk belirtileri kompresör arıza belirtileri yazımızda anlattık.
Teknisyen nasıl teşhis eder?
Teknisyen önce basma ve emme basıncını, kızgınlık ve aşırı soğutma değerlerini, kondenser giriş ve çıkış sıcaklıklarını ölçer. Bu değerler birlikte okunduğunda nedenin ısı atımında mı, gaz şarjında mı yoksa kontrol tarafında mı olduğu ayrılır. Örneğin yüksek basınç ve yüksek aşırı soğutma fazla şarja, yüksek basınç ve normal aşırı soğutma ise çoğu zaman kirli kondensere veya fan sorununa işaret eder.
Ardından fan motorlarının akımı, kondansatörler ve hız kontrol cihazı test edilir; su soğutmalı sistemlerde kondenser suyu debisi ve giriş-çıkış sıcaklık farkı kontrol edilir. Gaz şarjı düzeltilecekse akışkan tartılarak sisteme verilir. Gaz işlemleri F-gaz yönetmeliğine uygun, sertifikalı personelce yapılmalıdır.
Yüksek basınç alarmını önlemek
Bu alarmların büyük kısmı yaz başlamadan yapılan bakımla önlenir. Kondenser serpantinlerinin sezon öncesinde temizlenmesi, fan motorlarının ve kondansatörlerin kontrolü, su soğutmalı sistemlerde kondenser borularının temizliği ve düzenli su şartlandırma en etkili önlemlerdir. Cihazın etrafında hava akışını kesen sonradan eklenmiş paneller, branda veya depolanan malzemeler de sezon başında kaldırılmalıdır.
Düzenli kayıt da önemli bir önlemdir. Her bakım ziyaretinde aynı dış sıcaklık ve yük koşullarına yakın anlarda ölçülen yoğuşma sıcaklığı kayda geçirilirse, kondenserin kirlendiği veya bir fanın zayıfladığı alarm gelmeden haftalar önce görülür. Bina otomasyon sistemine bağlı chiller'larda bu değerler otomatik olarak izlenebilir ve eşik aşıldığında uyarı verilebilir. Kule tarafı için soğutma kulesi bakımı yazımıza bakabilirsiniz.
YOİ olarak tüm markalarda chiller arıza ve bakım hizmeti veriyoruz. Yüksek basınç alarmı tekrarlıyorsa ekibimiz ölçümle nedeni bulur, çözümü ve maliyeti yazılı olarak bildirir. Ayrıntılar için chiller servis sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Chiller yüksek basınç alarmı neden yazın daha sık görülür?
Dış hava sıcaklığı arttıkça yoğuşma basıncı doğal olarak yükselir. Kirli kondenser veya zayıf fan gibi kışın fark edilmeyen sorunlar, sıcak günlerde basıncı emniyet sınırının üzerine taşır.
Yüksek basınç alarmını resetleyip çalıştırmak sakıncalı mı?
Nedeni bulunmadan tekrarlanan resetler kompresörün yüksek basma sıcaklığında çalışmasına ve yağın bozulmasına yol açar. Bir kez resetlenip alarm tekrarlıyorsa cihaz servis kontrolüne alınmalıdır.
Kondenser serpantinini kendimiz yıkayabilir miyiz?
Önerilmez. Basınçlı su kanatçıkları ezebilir, yanlış kimyasal alüminyumu aşındırabilir ve elektrik bileşenlerine su kaçabilir. Temizlik, cihaz enerjisi kesilerek yetkili teknisyen tarafından yapılmalıdır.
Yüksek basınç ile kompresör arızası arasında bağlantı var mı?
Evet. Sürekli yüksek basınçta çalışan kompresörün basma sıcaklığı yükselir, yağ bozulur ve rulman aşınması hızlanır. Uzun vadede bu durum kompresör arızasının en yaygın nedenlerinden biridir.
Detaylı rehber: Chiller bakımı: periyotlar, kontrol listesi ve bakım formu
Kontrol listesi, ölçüm tablosu ve imza alanlı A4 form.PDF indirFormu incele