Rooftop klima bakımı ve sık arızaları

Rooftop klima nedir, bakımı neden farklıdır?

Rooftop klima, kompresör, kondenser, evaporatör, fanlar ve filtreleri tek bir gövdede toplayan, çatıya kurulan ve havayı doğrudan kanallara veren paket tip klima cihazıdır. Market, AVM, fabrika, depo ve spor salonu gibi geniş tek hacimli yapılarda yaygın olarak kullanılır.

Rooftop ünitenin bakımını farklı kılan, cihazın tamamen dış ortamda olmasıdır. Güneş, yağmur, kar, rüzgârla gelen yaprak ve toz, kuş yuvaları ve çatı üzerindeki trafik cihazı sürekli zorlar. Bir split veya santralde iç mekânda korunan parçalar, rooftopta hava şartlarına açıktır.

Rooftop klima bakımında neler kontrol edilir?

Rooftop klima bakımı; filtre, kondenser ve evaporatör bataryaları, fan ve kayışlar, drenaj, ekonomizer damperi, elektrik bağlantıları ve soğutucu akışkan devresinin kontrolünü kapsar. Aşağıdaki liste sahada izlediğimiz sıradır.

• Filtreler: Kullanım yoğunluğuna göre 1–3 ayda bir kontrol edilir ve değiştirilir. Marketlerde ve tozlu depolarda daha sık değişim gerekebilir.
• Kondenser bataryası: Yaprak, polen, toz ve yağ birikimine karşı temizlenir. Çatıda kondenser lamelleri çok hızlı kirlenir.
• Evaporatör bataryası: Kir ve biyofilm kontrol edilir, gerekiyorsa uygun kimyasalla temizlenir.
• Fan ve kayış: Kayış gerginliği, aşınma, kasnak hizası ve rulman sesi kontrol edilir.
• Drenaj tavası ve hattı: Tavada su birikmemeli, hat ve sifon açık olmalıdır.
• Ekonomizer ve dış hava damperi: Damperin tam açılıp kapandığı ve kontrol sensörlerinin doğru okuduğu test edilir.
• Elektrik: Kontaktör, klemens bağlantıları, kompresör ve fan motoru akımları ölçülür.
• Soğutma devresi: Emme ve basma basınçları, kızgınlık ve aşırı soğutma değerleri ölçülür, kaçak kontrolü yapılır.
• Gövde ve kanal bağlantıları: Panel contaları, çatı kaidesi sızdırmazlığı ve kanal bağlantıları kontrol edilir.

Elektrik panosu, soğutucu akışkan devresi ve dönen fan bölümü yetkili teknisyenin çalışma alanıdır. Ayrıca çatıda çalışmak düşme riski taşır; korkuluk veya yaşam hattı olmayan çatılarda iş güvenliği önlemleri alınmadan çalışılmamalıdır.

Rooftop ünitelerde en sık görülen 6 arıza

Rooftop ünitelerde arızaların büyük bölümü dış ortam koşullarından ve bakım aralıklarının uzamasından kaynaklanır. Aşağıdaki altı arıza sahada en sık karşılaştıklarımızdır.

01Yüksek basınç alarmı

Yazın en sık görülen arızadır. Kirli kondenser bataryası, arızalı kondenser fanı veya çok yüksek dış hava sıcaklığı basma basıncını yükseltir ve kompresör korumaya girer. Çoğu zaman kondenser temizliği sorunu çözer. Aşırı gaz şarjı veya sistemde yoğuşmayan gaz varsa teşhis ölçümle konur. Konunun mantığı chillerdeki ile aynıdır; ayrıntı için chiller yüksek basınç alarmı yazımıza bakabilirsiniz.

02Kayış kopması veya patinaj

Kayışlı fanlı rooftoplarda kayış, sıcaklık değişimleri ve uzun çalışma süreleriyle hızla yıpranır. Kayış koptuğunda üfleme durur, ancak kompresör çalışmaya devam ederse evaporatör buzlanabilir. Kayışta parlama, çatlak ve öten ses erken uyarıdır.

03Drenaj taşması ve içeriye su gelmesi

Tıkalı drenaj tavası veya hattı, yoğuşma suyunun kanala ya da çatı kaidesinden içeriye taşmasına neden olur. Marketlerde raflara ve ürünlere su damlaması tipik bir şikâyettir. Yaprak ve kuş yuvası kalıntıları drenaj hattını sık tıkar.

04Ekonomizer damperinin takılı kalması

Damper açık takılı kalırsa yazın sıcak, kışın soğuk dış hava içeri alınır ve ünite kapasitesi yetmez. Kapalı takılırsa ise taze hava girmez, iç hava kalitesi bozulur ve serin havalarda ücretsiz soğutma fırsatı kaybolur. Aktüatör, bağlantı mekanizması ve sensör kontrol edilmelidir.

05Gaz kaçağı ve düşük basınç

Titreşim, korozyon ve sıcaklık değişimleri bakır boru bağlantılarında zamanla kaçak oluşturabilir. Düşük emme basıncı, evaporatörde buzlanma ve azalan soğutma kapasitesi tipik belirtilerdir. Kaçak bulunmadan yapılan gaz takviyesi sorunu yalnızca erteler.

06Elektrik ve kontrol arızaları

Çatıdaki panolarda nem, toz ve yüksek sıcaklık kontaktör ve klemens arızalarını hızlandırır. Gevşek bağlantı ısınır, kontaktör kontakları yanar ve kompresör sık devreye girip çıkar. Termostat veya kontrol kartı haberleşme hataları da sık karşılaşılan sorunlardır.

Tesis personeli hangi kontrolleri yapabilir?

Tesis personeli, cihazı açmadan ve elektrik ile soğutucu akışkan devresine dokunmadan yapılabilen gözlemleri güvenle üstlenebilir. Bu gözlemler arızayı erken fark etmeyi sağlar.

• Menfezlerden gelen havanın sıcaklığını ve debisini gözlemlemek
• Tavanda veya ürünlerde su damlaması olup olmadığını kontrol etmek
• Kontrol panelindeki alarmları tarih ve saatiyle not etmek
• Güvenli erişim varsa çatıda ünitenin çevresinde yaprak, poşet veya engel olup olmadığına bakmak

Bakımsız bir rooftop neye mal olur?

Bakımsız bir rooftop ünitesi, önce enerji tüketiminde, sonra konforda ve en sonunda kompresör gibi pahalı parçalarda maliyet çıkarır. Bu maliyetlerin çoğu düzenli bakımla önlenebilir.

Kirli kondenser, kompresörün daha yüksek basınçta çalışmasına ve daha fazla elektrik çekmesine yol açar. Tıkalı filtre ve gevşek kayış hava debisini düşürür, mahal istenen sıcaklığa ulaşmaz ve ünite daha uzun süre çalışır. Uzun süre yüksek basınçta veya düşük gazla çalışan kompresör ise aşırı ısınır; bu durum zamanla kompresör arızasına ve cihazın sezon ortasında durmasına neden olabilir.

Market ve AVM gibi ticari alanlarda arıza yalnızca onarım maliyeti değildir. Sıcak bir satış alanı, müşteri kaybı ve soğuk zincir ürünlerinde risk demektir. Bu nedenle sezon öncesi bakım, sezon ortasında acil servis çağırmaktan çoğu zaman daha ekonomiktir.

Rooftop bakımı nasıl planlanmalı?

Rooftop bakımı, filtreler için kısa aralıklı kontrol ve sezon geçişlerinden önce yapılan iki kapsamlı bakım olarak planlanmalıdır. Soğutma sezonundan önce kondenser ve soğutma devresi, ısıtma sezonundan önce ise ısıtma bölümü ve donma koruması öne çıkar.

Birden fazla rooftop ünitesi olan zincir mağaza ve fabrikalarda her ünite için ayrı kayıt tutulması, hangi ünitenin daha sık arıza verdiğini görmeyi sağlar. Filtre değişim kriterleri için santral filtresi ne zaman değişir yazımız rooftoplar için de geçerlidir.

YOİ Mühendislik olarak rooftop klima servisimizde Türkiye genelinde çatıdaki ünitelerin bakımını ve arıza onarımını yapıyoruz. Bakım kapsamı ve maliyeti, ünite sayısı, kapasitesi ve erişim koşullarına göre keşifte belirlenir.