Klima santrali bakım kontrol listesi: aylık, üç aylık ve yıllık işler

Klima santrali bakımı nedir, neden düzenli yapılmalı?

Klima santrali bakımı, santralin filtre, fan, batarya, nemlendirici, damper ve kontrol elemanlarının belirli aralıklarla kontrol edildiği, temizlendiği ve ölçüldüğü işlemler bütünüdür. Bakımı aksayan bir santral önce verim kaybeder, ardından iç hava kalitesini bozar.

Kirli filtre fanı zorlar ve hava debisini düşürür. Kirli batarya kapasiteyi azaltır, soğuk su veya sıcak su tarafında daha fazla enerji harcanır. Su tutan drenaj tavası ise bakteri ve küf için uygun bir ortam oluşturur. Bu sorunların hepsi düzenli bir kontrol listesiyle erken yakalanır.

Aşağıdaki liste sahada kullandığımız kontrol sırasını özetler. Sıklıklar genel önerilerdir; çalışma saatine, ortamın tozuna, binanın kullanım amacına ve üretici talimatına göre sıklaştırılmalıdır.

Aylık kontroller: filtreler ve genel durum

Aylık kontrolün odağı filtreler, fark basınç göstergeleri ve santralin genel çalışma durumudur. Bu kontroller kısa sürer ama arızaların çoğunu önceden haber verir.

• Filtre fark basıncı: Her filtre kademesinin fark basıncını okuyun ve kaydedin. Değer üreticinin verdiği son basınç kaybına yaklaşıyorsa değişim planlanmalıdır.
• Filtre görsel kontrolü: Yırtık, yerinden kaymış, çerçevesi ile kasası arasında boşluk kalmış filtre, kirli havanın bataryaya ulaşmasına izin verir.
• Ses ve titreşim: Fan bölümünden gelen yeni bir ses, sürtünme veya artan titreşim not edilmelidir.
• Kapak contaları: Kapaklar tam kapanıyor mu, contalar yerinde mi? Kaçak hava hem enerji kaybı hem de filtrelenmemiş hava demektir.
• Alarm geçmişi: Otomasyon ekranındaki son alarmlar ve donma termostatı uyarıları gözden geçirilmelidir.

Fark basınç değerlerini her ay aynı tabloya yazmak, filtrenin ne kadar hızlı kirlendiğini gösterir. Bu eğilim, değişim zamanını tahminle değil ölçümle belirlemenizi sağlar.

Üç aylık kontroller: fan, kayış ve drenaj

Üç aylık kontrolde fan grubu, tahrik sistemi ve drenaj hattı incelenir. Bu işlerin bir kısmı santralin durdurulmasını ve elektriksel olarak emniyete alınmasını gerektirir.

• Kayış gerginliği ve aşınması: Gevşek kayış patinaj yapar, fazla gergin kayış rulmanları yorar. Çatlak veya parlamış kayış değiştirilmeli, çok kayışlı tahriklerde kayışlar takım halinde yenilenmelidir.
• Kasnak hizası: Kasnakların aynı eksende olması kayış ömrünü doğrudan etkiler.
• Rulmanlar: Ses, sıcaklık ve gerekiyorsa yağlama kontrolü yapılır. Ömür boyu yağlı rulmanlara gres basılmaz.
• Fan motoru akımı: Fazlar arası akım farkı ve plaka değerine göre akım ölçülür. Bu ölçüm yetkili teknisyen tarafından yapılmalıdır.
• Drenaj tavası ve sifon: Tava eğimli olmalı, içinde su birikmemelidir. Sifon dolu ve doğru yükseklikte olmalıdır; aksi halde fanın emme etkisi suyu geri çeker ve tava taşar.
• Titreşim izolatörleri ve esnek bağlantılar: Yırtık esnek bağlantı hava kaçağına ve gürültüye yol açar.

EC fanlı santrallerde kayış ve kasnak yoktur, ancak fan modülünün temizliği, kablo bağlantıları ve sürücü alarm kayıtları aynı periyotta kontrol edilmelidir.

Altı aylık ve yıllık kontroller: batarya, nemlendirici ve otomasyon

Yıllık bakım, santralin iç yüzeylerinin, bataryalarının ve kontrol sisteminin detaylı olarak elden geçirildiği kapsamlı bakımdır. Soğutma ve ısıtma sezonlarına geçişten önce yapılması önerilir.

Batarya temizliğinde düşük basınçlı su ve üreticinin onayladığı kimyasallar kullanılmalıdır. Yüksek basınçlı yıkama lamelleri ezer ve hava tarafı direncini artırır. Soğuk su bataryasının giriş ve çıkış sıcaklıkları arasındaki fark tasarım değerinin belirgin altına düşmüşse, su debisi veya batarya kirliliği ayrıca incelenmelidir.

Hangi ölçümler kayda geçmeli?

Bir bakımın değeri, ölçülen değerlerin kayda geçmesiyle ortaya çıkar. Tek seferlik bir ölçüm durumu anlatır, yıllar içindeki kayıtlar ise eğilimi gösterir.

• Her filtre kademesinin fark basıncı (Pa)
• Fan motoru akımı ve devir ya da sürücü frekansı
• Üfleme ve dönüş havası sıcaklık ve nem değerleri
• Bataryalarda su giriş-çıkış sıcaklıkları
• Mümkünse hava debisi ölçümü veya fan fark basıncı üzerinden debi tahmini
• Yapılan değişimler: filtre sınıfı ve tarihi, kayış tipi, değiştirilen parça

Bu kayıtlar, santral üzerinde yapılan her işin izlenebilir olmasını sağlar. Kamu binalarında ve hastanelerde bakım formları denetimlerde de istenir. Hijyen gereksinimlerinin yüksek olduğu tesisler için hastanelerde hijyenik klima santrali yazımıza da bakabilirsiniz.

Tesis personeli neleri güvenle yapabilir?

Tesis personeli, santrali açmadan yapılabilen gözlem ve kayıt işlerini güvenle üstlenebilir. Bunlar bakım ekibinin işini kolaylaştırır ve arızaları erkenden haber verir.

• Fark basınç göstergelerini okuyup kayıt tablosuna yazmak
• Santral çevresinde su, yağ veya olağandışı ses olup olmadığını kontrol etmek
• Otomasyon ekranındaki alarmları not etmek
• Hava menfezlerinde debinin azaldığına dair şikâyetleri bildirmek

Fan bölümüne girmek, kayış ayarı, motor akımı ölçümü, elektrik panosu ve soğutucu akışkanlı devrelere ilişkin her iş ise yetkili teknisyen tarafından, santral enerjisiz ve kilitli durumdayken yapılmalıdır. Dönen fan ve kasnaklar ciddi yaralanma riski taşır.

Filtre sınıfları ve değişim zamanı için santral filtresi ne zaman değişir yazımız daha ayrıntılı bilgi verir.

Kontrol listesini bir bakım planına dönüştürmek

Kontrol listesi, takvim ve sorumluluk eklendiğinde bakım planına dönüşür. Hangi işin hangi ay, kim tarafından ve hangi formla yapılacağı baştan belli olmalıdır.

YOİ Mühendislik olarak klima santrali servisimizde her santral için bu listeyi cihazın tipine göre uyarlıyor, ölçümleri her ziyarette aynı formda kayda geçiriyoruz. Birden fazla santrali olan tesislerde işleri yıllık bakım sözleşmesi kapsamında tek bir takvime bağlıyoruz. Bakımın kapsamı ve maliyeti, santral sayısı ve tipine göre keşifte belirlenir.

Detaylı rehber: Klima santrali bakımı: periyotlar, kontrol listesi ve bakım formu