Fancoil bakımı: filtre, batarya ve drenaj

Fancoil bakımı nedir, neden önemlidir?

Fancoil bakımı, fancoil ünitesinin filtre, batarya, drenaj tavası, fan motoru ve vanalarının düzenli olarak temizlenmesi ve kontrol edilmesidir. Fancoil, merkezi bir chiller veya kazandan gelen soğuk ya da sıcak suyu bir batarya üzerinden geçirip fanla odaya hava üfleyen bir terminal ünitedir.

Ofis, otel, hastane ve AVM gibi binalarda yüzlerce fancoil bulunabilir. Tek bir ünitenin bakımı kısa sürer, ama hepsi aynı anda ihmal edildiğinde bina genelinde konfor şikâyetleri, koku ve tavan taşmaları başlar. Bu yüzden fancoil bakımı tek tek değil, plan dahilinde yapılmalıdır.

Filtre: en sık ve en etkili bakım işi

Fancoil filtresi, kullanım yoğunluğuna göre genellikle 1–3 ayda bir temizlenmeli veya değiştirilmelidir. Filtre fancoil bakımında en ucuz ama etkisi en büyük kalemdir.

Tıkanmış filtre hava debisini düşürür. Debi düşünce batarya odaya yeterli soğutma veya ısıtma aktaramaz, kullanıcı termostatı daha düşük ya da yüksek bir değere çeker ve ünite daha uzun süre çalışır. Filtreden geçen toz bataryanın lamellerine yapışır ve batarya temizliğini zorlaştırır.

• Yıkanabilir filtreler: Ilık su ile ters yönden yıkanır, tamamen kuruduktan sonra takılır. Islak filtre takılmamalıdır.
• Kullan-at filtreler: Temizlenmez, aynı sınıf ve ölçüde yenisiyle değiştirilir.
• Filtre yuvası: Filtrenin kenarlarından hava kaçağı olmamalıdır. Boşluk varsa toz doğrudan bataryaya gider.

Filtre temizliğini tesis personeli yapacaksa, önce ünitenin termostattan kapatılması ve fanın tamamen durması beklenmelidir. Tavan içinde elektrik bağlantılarına dokunulmamalıdır.

Daha ince filtre kullanımının fan enerjisine etkisini merak ediyorsanız nanofiber filtreler ve fancoil enerji tüketimi yazımıza göz atabilirsiniz.

Batarya: kapasitenin asıl taşıyıcısı

Fancoil bataryası, içinden soğuk veya sıcak su geçen ve havaya ısı aktaran bakır borulu, alüminyum lamelli eşanjördür. Kirli batarya, filtre temiz olsa bile kapasite kaybına neden olur.

Batarya genellikle yılda bir, soğutma sezonu öncesinde temizlenir. Ünite enerjisiz bırakılır, altına su toplayıcı yerleştirilir, batarya düşük basınçlı su ve uygun bir temizleyiciyle yıkanır. Ezilmiş lameller tarakla düzeltilir. Yüksek basınçlı yıkama lamelleri yatırdığı için kullanılmamalıdır.

Bataryanın hava atma pürjörü de kontrol edilmelidir. Sistemde hava kalmışsa batarya kısmen boş çalışır, üst kısım ılık kalır ve kapasite düşer. Giriş ve çıkış su sıcaklıkları arasındaki fark, bataryanın gerçekten ısı aktarıp aktarmadığını gösteren basit bir ölçümdür.

Drenaj: tavan taşmalarının ve kokunun kaynağı

Drenaj sistemi, soğutma sırasında bataryada yoğuşan suyu toplayan tava ile bu suyu dışarı taşıyan hattan oluşur. Fancoil kaynaklı su hasarlarının büyük kısmı tıkalı veya hatalı drenajdan kaynaklanır.

• Drenaj tavası: Tozla karışan yoğuşma suyu tavada çamur ve biyofilm oluşturur. Tava temizlenmeli, gerekiyorsa uygun bir dezenfektanla silinmelidir.
• Eğim: Tava ve drenaj hattı suyu tahliye noktasına doğru akıtacak eğimde olmalıdır. Su biriken nokta varsa koku kaçınılmazdır.
• Drenaj pompası: Pompa kullanılan ünitelerde şamandıra ve pompa çalışması test edilmelidir.
• Yalıtım: Vana grubunda ve borularda yalıtımı açılmış noktalar yoğuşma yapar ve tavanda leke oluşturur.

Tavan lekesi, damlama veya rutubet kokusu fark edildiğinde ünite kapatılmalı ve servis çağrılmalıdır. Islanan asma tavan plakaları zamanla küf üretir.

Fan motoru, vanalar ve termostat

Fan motoru, vana ve termostat, fancoilin doğru zamanda doğru kapasiteyle çalışmasını sağlayan elemanlardır. Bu elemanların kontrolü yetkili teknisyen tarafından yapılmalıdır.

• Fan motoru: Her kademede çalışma, ses, titreşim ve akım kontrol edilir. Fan çarkı üzerindeki toz birikimi dengesizlik yaratır ve sesi artırır.
• Vana ve aktüatör: Motorlu vananın tam açılıp kapandığı test edilir. Açık kalan vana gereksiz soğutma yapar, kapalı kalan vana odayı soğutmaz.
• Termostat: Sensörün okuduğu sıcaklık bir referans termometreyle karşılaştırılır, kademe ve mod geçişleri denenir.
• Elektrik bağlantıları: Klemenslerde gevşeme ve ısınma izleri kontrol edilir.

Sistemin 2 borulu mu 4 borulu mu olduğu, vana sayısını ve mevsim geçişlerindeki kontrolleri değiştirir. Bu farkı 2 borulu ve 4 borulu fancoil yazımızda anlattık.

Tesis personeli hangi kontrolleri güvenle yapabilir?

Tesis personeli, üniteyi açmadan yapılabilen gözlem ve kayıt işlerini güvenle üstlenebilir. Bu kontroller servis ekibinin hangi üniteye öncelik vereceğini belirlemesini kolaylaştırır.

• Menfezden gelen havanın azalıp azalmadığını ve ses değişimini not etmek
• Asma tavanda leke, damlama veya rutubet kokusu olup olmadığını kontrol etmek
• Termostat ekranındaki ayar ile odadaki gerçek sıcaklık arasındaki farkı bildirmek
• Erişimi kolay ve üretici talimatında kullanıcıya bırakılmış filtreleri, ünite kapalıyken temizlemek

Batarya yıkama, drenaj pompası, vana aktüatörü ve elektrik bağlantıları ise yetkili teknisyenin işidir. Tavan içinde çalışmak, su ile elektriğin bir arada bulunduğu bir ortamda yapılır ve hem iş güvenliği hem de ünitenin garantisi açısından eğitimli ekip gerektirir.

Şikâyetleri ünite numarası, kat ve tarih ile kaydetmek de önemlidir. Aynı ünitenin tekrar tekrar şikâyet alması, sorunun filtreden değil vana, debi ya da drenaj eğiminden kaynaklandığını gösterebilir.

Fancoil bakımı ne sıklıkla yapılmalı?

Fancoil bakımında filtre 1–3 ayda bir, batarya, drenaj, fan ve vana kontrolleri en az yılda bir yapılmalıdır. Aşağıdaki tablo tipik bir ofis veya otel binası için başlangıç noktasıdır.

Hastane ve laboratuvar gibi hijyen gereksinimi yüksek alanlarda bu aralıklar kısaltılır. YOİ Mühendislik olarak fancoil servisimizde çok sayıda üniteli binalarda bakımı kat kat planlıyor, her ünitenin durumunu tek bir listede raporluyoruz. Kapsam ve maliyet, ünite sayısı ve tipine göre keşifte belirlenir.

Detaylı rehber: Fancoil bakımı: periyotlar, kontrol listesi ve bakım formu